Kredi Mevzuatı Rehberi

Kredi ve finansman işlemlerini düzenleyen kanun, yönetmelik ve kararlar; resmî metin bağlantıları ve kredi açısından öne çıkan hükümler.

Bağlantılar T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki (mevzuat.gov.tr) güncel metinlere ve kurumların resmî sitelerine yönlendirir. Bu sayfa özet niteliğindedir; hukuki değerlendirme için metnin güncel hâlini esas alın.

Temel kanunlar

DüzenlemeKredi açısından önemi
5411 sayılı Bankacılık KanunuKredi tanımı, kredi sınırları (risk grubu), kredi kullandırım ilkeleri, katılım bankacılığı.
6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri KanunuLeasing, faktoring, finansman ve tasarruf finansman şirketlerinin faaliyetleri.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında KanunTüketici kredisi ve konut finansmanında bilgilendirme, cayma, erken ödeme, temerrüt.
6098 sayılı Türk Borçlar KanunuKefalet sözleşmesinin şekli, eş rızası, kefilin sorumluluğu (md. 581 vd.).
6102 sayılı Türk Ticaret KanunuŞirketler, ticari defterler, kambiyo senetleri, bağımsız denetim.
2004 sayılı İcra ve İflas KanunuTakip yolları, rehnin paraya çevrilmesi, konkordato.
5941 sayılı Çek KanunuÇek hesabı, karşılıksız çek ve bankanın sorumluluğu.
5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları KanunuEsnaf ve sanatkâr tanımı; esnaf kredileri için temel.
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması KanunuKredi başvurusunda kişisel verilerin işlenmesi ve paylaşılması.

Bankacılık düzenlemeleri

DüzenlemeKredi açısından önemi
Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmelik1 Ocak 2024’te yürürlüğe giren yönetmelik; kredi kullandırım esasları, belirli tutarın üzerindeki kredilerde müşteriden alınacak mali tablolar ve katılım bankalarının finansman yöntemleri.
Kredilerin Sınıflandırılması ve Karşılıklar YönetmeliğiKredilerin aşamalara ayrılması (TFRS 9), yakın izleme ve donuk alacak kriterleri, karşılık ayrılması.
KOBİ Tanımı YönetmeliğiMikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerin çalışan ve ciro/bilanço eşikleri.
BDDK kurul kararları (makro ihtiyati tedbirler)Tüketici kredilerinde vade ve kredi/değer sınırları, kredi kartı taksit düzenlemeleri.

Tüketici finansmanı düzenlemeleri

DüzenlemeKredi açısından önemi
Tüketici Kredisi Sözleşmeleri YönetmeliğiSözleşme öncesi bilgi formu, sözleşme içeriği, yıllık maliyet oranı hesabı.
Konut Finansmanı Sözleşmeleri YönetmeliğiKonut finansmanında bilgilendirme, erken ödeme ve sözleşme kuralları.
Finansal tüketicilerden alınacak ücretler (TCMB)Kredi tahsis ücreti gibi ücretlerin türleri ve üst sınırları.

Vergi, fon ve kambiyo

DüzenlemeKredi açısından önemi
6802 sayılı Gider Vergileri KanunuBanka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV); oranlar Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir.
Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Hakkında Karar (88/12944)KKDF kesintisinin kapsamı ve oranları.
Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı KararDöviz kredisi kullanım şartları (md. 17/A) ve istisnalar.
213 sayılı Vergi Usul KanunuDefter tutma, değerleme ve enflasyon düzeltmesi; VUK mali tabloların dayanağı.

Muhasebe ve raporlama

  • TMS/TFRS: Kamu Gözetimi Kurumu (KGK) tarafından yayımlanır. Halka açık şirketler ve bağımsız denetime tabi büyük şirketler uygular.
  • TMS 29 – Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama: Parasal olmayan kalemlerin endekslenmesi ve parasal kazanç/kayıp; kârlılık analizini doğrudan etkiler.
  • BOBİ FRS: Büyük ve orta boy işletmeler için KGK’nın finansal raporlama standardı.
  • Tekdüzen Hesap Planı (VUK): Bankaların KOBİ analizinde en çok kullandığı mali tabloların çerçevesi.

Kredi açısından öne çıkan hükümler

§

Bankacılık

Kredi sınırı

Bir banka, bir kişi veya risk grubuna özkaynaklarının %25’inden fazla kredi kullandıramaz (5411 s. Kanun).

§

BDDK

Kredi sınıflandırması

Genel olarak 30 günü aşan gecikme “yakın izleme”, 90 günü aşan gecikme “donuk alacak” sınıflamasının temel göstergesidir.

§

TBK

Kefalet şekli

Kefalet yazılı yapılır; azami tutar, tarih ve müteselsil kefalette bu sıfat kefilin el yazısıyla belirtilir. Evli kefilde kural olarak eş rızası gerekir.

§

Tüketici

Cayma ve erken ödeme

Tüketici kredisinde 14 gün cayma hakkı vardır; erken ödemede kâr payı/faiz indirimi yapılır, tazminat alınmaz.

§

Tüketici

Konutta erken ödeme

Sabit oranlı konut finansmanında erken ödeme tazminatı kalan vade 36 aya kadar %1, üzerinde %2 ile sınırlıdır.

§

Kambiyo

Döviz kredisi

Döviz geliri olmayan yerleşikler, istisnalar dışında döviz kredisi kullanamaz; 15 milyon ABD doları altı için döviz geliri sınırı uygulanır.

Mevzuat nasıl takip edilir?

  • Resmî Gazete’nin günlük fihristini “banka”, “kredi”, “finansal” anahtar kelimeleriyle tarayın.
  • BDDK’nın “Duyurular” ve “Mevzuat” sayfalarını, özellikle Resmî Gazete’de yayımlanmayan kurul kararlarını izleyin.
  • KKDF ve BSMV oranlarındaki değişiklikler Cumhurbaşkanı kararlarıyla gelir; hesaplayıcı oranlarını buna göre güncelleyin.
  • Kambiyo mevzuatı için Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın tebliğ ve genelgelerini takip edin.