Ölçek
KOBİ eşiklerinin üzerindeki şirketler
Döviz kredisi
32 Sayılı Karar md. 17/A
Kredi sınırı
Risk grubuna özkaynağın %25’i
Mali tablolar
Bağımsız denetimli, konsolide
Bu sayfada
Ticari ve kurumsal segment
Bankalar müşterilerini genellikle ciro, toplam risk ve karmaşıklığa göre ticari ve kurumsal segmentlere ayırır; sınırlar bankadan bankaya değişir. Orta ölçekli KOBİ eşiğini (1 milyar TL) aşan, grup yapısı ve çoklu banka ilişkisi olan şirketler bu kapsamdadır. Bu ölçekte kredi, tek bir ürün değil; nakdi, gayrinakdi ve dış ticaret ürünlerinden oluşan bir limit yapısı olarak kurgulanır.
Nakdi finansman
₺
Kısa vadeli işletme finansmanı
Spot ve rotatif kullanımlar; stok, alacak ve dönemsel nakit ihtiyacı. Katılım bankalarında murabaha, konvansiyonel bankalarda spot/rotatif kredi yapısında.
◎
Yatırım ve proje finansmanı
Uzun vadeli, ödemesiz dönemli; geri ödeme projenin nakit akışına bağlanır. Borç servis karşılama oranı (DSCR) ve özkaynak katkısı belirleyicidir.
⚭
Sendikasyon ve kulüp kredileri
Büyük tutarlı finansmanın birden fazla banka tarafından ortak şartlarla sağlanması; risk bankalar arasında paylaşılır.
⚙
Finansal kiralama
Makine, ekipman ve gayrimenkul yatırımlarında bilanço ve nakit akışı yönetimi aracı.
$
Döviz ve dövize dayalı finansman
Döviz geliri olan şirketler için; 32 Sayılı Karar şartlarına tabidir.
⇅
Riskten korunma (hedge)
Kur ve oran riskine karşı forward, swap ve benzeri ürünler; kredi yapısının tamamlayıcısıdır.
Gayrinakdi krediler ve dış ticaret
| Ürün | Ne işe yarar? | Risk |
|---|---|---|
| Teminat mektubu | İhale (geçici/kesin), avans, gümrük, vergi ve ticari teminat | Tazmin hâlinde nakde dönüşür |
| Akreditif | Uygun belgeler karşılığında ödeme güvencesi (ithalat/ihracat) | Belge uyumsuzluğu, karşı banka riski |
| Kabul kredisi ve aval | Vadeli poliçelerin banka garantisi altına alınması | Vadede ödeme yükümlülüğü |
| Ön ihracat / Eximbank kredileri | İhracat taahhüdüne bağlı uygun maliyetli finansman | Taahhüt kapatılmazsa maliyet artışı |
| Forfaiting ve iskonto | Vadeli ihracat alacaklarının rücusuz nakde çevrilmesi | Alıcı ve ülke riski devredilir |
Döviz kredisi kuralları
Türkiye’de yerleşik ve bankacılık dışındaki kişilerin döviz kredisi kullanımı, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar ve ilgili Hazine ve Maliye Bakanlığı tebliğiyle düzenlenir. Temel yapı şöyledir:
- Döviz geliri şartı: Döviz geliri olmayan yerleşikler, kanunda sayılan istisnalar dışında döviz kredisi kullanamaz.
- Tutar sınırı: Kullanım anında döviz kredi bakiyesi 15 milyon ABD dolarının altında olan şirketlerde, yeni kullanımlarla birlikte toplam bakiye son üç mali yılın döviz gelirleri toplamını aşamaz.
- İstisnalar: Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki krediler, uluslararası ihale ve savunma sanayi projeleri, kamu-özel iş birliği projeleri ve ihracat bağlantılı bazı işlemler gibi.
- Dövize endeksli kredi: Yerleşiklere dövize endeksli kredi kullandırılamaz.
Kambiyo mevzuatı sık değişir; kullanım öncesinde tebliğin güncel hâlini ve bankanızın uygulamasını teyit edin.
Kurumsal kredi analizi
Kurumsal ölçekte analiz, tek bir bilançodan çok grubun bütününe bakar. Öne çıkan başlıklar:
- Konsolide tablolar ve TFRS: Bağımsız denetim raporu, dipnotlar, TMS 29 enflasyon düzeltmesinin etkileri ve VUK tablolarıyla farklar.
- Nakit akışı ve borç servisi: Faaliyetlerden nakit akışı, serbest nakit akışı, net finansal borç/FAVÖK ve vade yapısı.
- Kur riski: Net döviz pozisyonu, döviz geliri/döviz borç servisi dengesi ve hedge politikaları.
- Risk grubu: 5411 sayılı Kanuna göre bir bankanın bir kişi veya risk grubuna kullandırabileceği kredi toplamı, özkaynaklarının %25’ini aşamaz; bu nedenle büyük gruplar çok bankalı çalışır.
- Sözleşme taahhütleri (covenant): Uzun vadeli ve sendikasyon kredilerinde kaldıraç, borç servis ve temettü dağıtımı gibi finansal taahhütler.
Tahsis masasından not
Halka açık şirketlerde analiz için en zengin kaynak, KAP’ta yayımlanan bağımsız denetim raporlarının dipnotlarıdır. Finansal borçların vade ve döviz dağılımı, teminat-rehin-ipotek (TRİ) tablosu ve ilişkili taraf işlemleri, bilançonun ön yüzünde görünmeyen riskleri ortaya çıkarır.
Örnek şirket analizleri için Kredi Analizi bölümüne bakabilirsiniz.
Kredi dosyası için belgeler
- Son üç yılın bağımsız denetim raporları (solo ve konsolide) ve ara dönem tablolar
- VUK’a göre kurumlar vergisi beyannameleri ve geçici vergi beyannameleri
- Faaliyet raporu, grup organizasyon şeması ve ilişkili taraf bilgileri
- Banka bazında nakdi/gayrinakdi risk dökümü ve vade yapısı
- Nakit akış projeksiyonu ve bütçe; yatırım talebinde fizibilite raporu
- Döviz kredisi talebinde son üç yılın döviz gelirlerini gösteren belgeler
- Ticaret sicil gazeteleri, imza sirküleri, yetki belgeleri
Sıkça sorulan sorular
Limit ile risk arasındaki fark nedir?
Limit, bankanın müşteriye tanıdığı azami kullanım tutarıdır. Risk ise fiilen kullanılan nakdi ve gayrinakdi tutarların toplamıdır. Bankalar hem kendi limit doluluğuna hem de müşterinin sektördeki toplam riskine bakar.
Gayrinakdi krediler neden limitten düşer?
Teminat mektubu veya akreditif tazmin edildiğinde banka ödeme yapmak zorundadır. Bu yüzden gayrinakdi krediler de kredi riski taşır ve limit kullanımı sayılır.
Sendikasyon kredisi ne zaman tercih edilir?
Tutar tek bir bankanın risk iştahını veya yasal kredi sınırlarını aştığında ya da uzun vadeli, standart şartlı bir finansman arandığında tercih edilir.
Kendi rakamlarınızla deneyin
Taksit, finansal kiralama ve rasyo analizi araçları ücretsiz ve kayıt gerektirmez.